مشاوره پایان نامه خوارزمی

تحقیق از واژه حق گرفته شده و به معنای رسیدن به حق و حقیقت است درواقع تحقیق به مجموع اقداماتی گفته می‌شود که برای کشف قسمتی از مشخصات جهان حقیقی انجام می‌گیرد. برای واژه پژوهش یا تحقیق تعاریف متعددی در لغت‌نامه‌ها و دایره‌المعارف‌ها و کتب و مقالات نوشته شده‌است از جمله در لغت‌نامه دهخدا آمده‌است:

حقیقت‌کردن، درست و سر‌راست کردن، رسیدگی و وارسی کردن، به کنه مطالب رسیدن، واقع چیزی را به‌دست آوردن؛ بدانستن و تصدیق کردن قولی را، واجب کردن و تایید و اثبات مسئله به دلیل کردن، (کشاف اصطلاحات الفنون) تعمق کردن در علوم و ادبیات، از روی تحقیق، به راستی، بدون تردید و شک، بی گمان.

در متون و منابع انگلیسی نیز واژه تحقیق معانی مشابهی دارد. واژه‌ی تحقیق در زبان انگلیسی research است به معنی «جستجوی دوباره». در واقع واقعیتی وجود دارد و دانشمندان برای دستیابی به آن و برای تایید درستی آن بارها و بارها آن را مورد آزمون قرار می‌دهند و درباره آن به جستجو می‌پردازند.

پژوهش در سومین واژه‌نامه بین المللی ویستر بررسی سخت‌کوشانه، تحقیق و تجربه انتقادی با هدف کشف واقعیت‌ها و تفسیر درست آنها و تجدید نظر در نتیجه‌گیری‌های نادرست گذشته و … معنا‌شده است.

تحقیق و تالیف گرچه در یک محدوده معانی قرار‌می‌گیرند اما باهم به کلی متفاوت هستند. اما تحقیق یک تلاش علمی است و ارزشمندتر و سخت‌تر از تالیف است. یک مولف خوب الزاما یک محقق شایسته نیست.

از طرفی اهمیت کار تحقیقی بیشتر از کار تالیفی است چرا که وقتی کسی درباره یک پدیده یا جریان تاریخی یا یک شخص مطلبی می‌نویسد می‌تواند در همه کتاب از خوبی‌ها و محسنات و نکات مثبت آن اتفاق یا شخص مطلب بنویسد و چاپ کند و یا کاملا منفی بنویسد و آنچه می‌نگارد یکسره بدگویی از شخص یا نکات منفی حادثه‌ی مورد بحث باشد. اما یک محقق باید کاملا بی‌طرف بوده و بدون توجه به پیشنیه احساسی و حب و بغض شخصی یا حتی ملی در‌باره یک موضوع تمام نکات مثبت و منفی موضوع مورد بحث را بیان کند.

یک پژوهش میل کنجکاوی انسان را اقناع می‌کند و ارزش‌های تثبیت شده گذشته را زیر سوال می‌برد و سره را از ناسره و درست را از نادرست تشخیص داده و نشان می‌دهد. این کار باعث ایجاد چشم اندازهای جدیدی می‌شود که محققان دیگر و علاقه‌مندان به موضوع بتوانند راه پژوهش‌های جدید را به درستی طی کنند و درنهایت تمام این پژوهش‌ها در طول زمان به سمت پی بردن به واقعیت یک موضوع یا مساله گام مثبت برداشته می‌شود.

یک پژوهش می‌تواند با اهداف متعددی صورت پذیرد. به عنوان مثال کشف درستی یا نادرستی یک موضوع، کشف واقعیت های نو، تحلیل واقعیت ها، تجدید نظر در واقعیت ها، تلفیق واقعیت‌های موجود با یکدیگر و … که هرمحقق بنا به اهدافی که دارد و براساس علایق شخصی و سوالات ذهنی پژوهش خود را شروع کرده و به انجام می‌رساند.

پس از این‌که پروپزال شما تکمیل شد و پیش از آن که آن را به نهاد یا سازمانی ارائه کنید، بهتر است ابتدا آن را مرور کرده و احتمال پذیرفته شدن پروپوزالتان را بررسی کنید. آنچه ذکر خواهدشد در واقع راهنمایی برای این منظور است.
اما باید توجه داشت که محورهای مورد بحث برای همه پروپزال‌ها یکسان نیست و هر موضوع، پروپوزال و هر زمینه پژوهشی شرایط خاص خود را دارد.

به عنوان مثال، در پژوهش‌های توصیفی عموما نیازی به نگارش فرضیه یا فرضیه‌های پژوهش نیست، پس نیازی به رعایت موارد مربوط به آن نیست.

نگارش پایان‌نامه‌ مستلزم سه اصل اساسی است:

  • یک ایدۀ خوب
  • داده‌های کافی
  • نظم درنگارش

البته عوامل دیگری همچون کمیتۀ پایان‌نامه، رابطۀ دانشجو با استاد راهنما، موضوع پژوهشی که تازگی خود را در حین پژوهش حفظ کند و نیز امنیت اقتصادی، رفاه خانوادگی، امنیت شغلی و غیره در نگارش یک پایان‌نامۀ خوب نقش اساسی دارند. چیزی که یک پژوهشگر را دچار مشکل می‌کند، اختلاف اندیشه در میان پژوهشگران است که از آن به‌عنوان «سیاست» موضوعی یاد می‌شود. اینکه چه موضوعی مهم است و چه رویکردی را نسبت به آن باید اتخاذ کرد، درمیان دانشگاهیان محل اختلاف است. انتخاب موضوع، کار چندان راحتی نیست. محدودیت‌های پژوهش، علاقۀ پژوهشگر، علاقه و تخصص استاد راهنما، رویکرد کمیتۀ پایان‌نامه به موضوعات مختلف، تازه بودن موضوع و عملی بودن آن تنها تعدادی از مشکلات انتخاب موضوع را نشان می‌دهند.

یک پایان‌نامۀ خوب به خودی خود خوب نیست. خوب یا بد بودن پایان‌نامه خصلتی است که از جانب خوانندگان به آن اطلاق می‌شود. لذا ارزیابی کیفیت، یک مسئلۀ تعاملی است. پایان‌نامه می‌تواند به دلیل ارائۀ اطلاعات جدید، ارائۀ دیدگاهی نو در ارتباط با موضوع، ارائۀ رویکردی جدید به موضوع، تحلیل عمیق و دقیق موضوع، توصیف کامل از یک پدیده یا گروهی از پدیده‌ها که تاکنون مورد مطالعه قرار نگرفته‌اند، نگارش بی‌عیب و نقص و غیره، خوب تلقی شود.

موضوع پروپوزال باید غیرتکراری باشد.
موضوع پروپوزال باید متناسب با شرایط سیاسی، اجتماعی و فرهنگی کشور باشد.
موضوع پروپوزال باید مرتبط با تخصص و رشته تحصیلی فرد پژوهشگر باشد.
موضوع پروپوزال باید به مشکلاتی بپردازد که مهم هستند و در جامعه اولویت بالایی دارند.
موضوع پروپوزال باید با سطح تحصیلی پژوهشگر همخوانی داشته باشد.
موضوع پروپوزال باید به گونه‌ای باشد که بتوان پژوهش را در مدت زمان مطرح شده به اتمام رساند.
موضوع پروپوزال باید به گونه‌ای باشد که نتایج چشمگیر و مهمی داشته باشد.
موضوع پروپوزال باید متناسب با امکانات موجود برای انجام مراحل تحقیق باشد.
موضوع پروپوزال باید به گونه‌ای باشد که حقوق انسان ها و نکات اخلاقی در پژوهش رعایت شود.
عنوان پروپوزال باید موجز و کوتاه باشد
عنوان پروپوزال باید اشکال نگارشی و دستوری نداشته‌باشد
عنوان پروپوزال باید روشن کننده مفهوم پروژه و محتوای آن باشد.
عنوان پروپوزال ترجیجا باید مکان و زمان پژوهش را مشخص کند.
عنوان پروپوزال باید بدون قضاوت و پیش‌داوری باشد.
عنوان پروپوزال باید به دو زبان فارسی و انگلیسی نوشته شود.
مساله واضح، کامل، مستند و دارای یک نظم منطقی توضیح داده شود.
در قسمت بیان مساله، دلایل انجام تحقیق کاملا توضیح داده‌شود.
در قسمت بیان مساله، مطالب پیوسته بیان شوند و گسستگی نداشته باشند.
در قسمت بیان مساله، به تحقیقات پیشین درباره موضوع و مساله پروپوزال خواه داخلی‌ خواه خارجی اشاره شود.
در قسمت بیان مساله، به مفید بودن پژوهش برای حل مشکل و مساله مورد بحث اشاره کند.
در قسمت بیان مساله، حتما وجه تمایز این تحقیق نسبت به تحقیقات پیشین بیان شود.
اهداف پژوهش باید با عنوان همخوانی داشته باشند.
اهداف پژوهش باید واقع بینانه بوده و قابل سنجش و اندازه‌گیری باشند.
اهدف پژوهش در پایان بخش بیان مساله بیان شود.
اهداف پژوهش باید بدون ابهام و به روشنی بیان شده باشد..
اهداف پژوهش باید نشان‌دهنده نتایج تحقیق باشد.
در هر پژوهش باید یک هدف کلی وجود داشته باشد که خود به چند هدف جزیی تقسیم شود که رسیدن به آنها دست‌یابی به هدف کلی را ممکن کند.
اهداف و جزیی ویژه در عمل قابل اندازه گیری باشند.
فرضیه پژوهش باید یک جمله خبری باشند.
فرضیه پژوهش باید گزاره‌های جهت‌دار باشند
فرضیه پژوهش باید با عنوان همخوانی داشته باشند.
فرضیه پژوهش باید واقع بینانه باشد
سوالات پژوهش با عنوان همخوانی داشته باشند.
سوالات پژوهش باید روشن و مستند باشد.
سوالات پژوهش باید رابطه بین چند متغیر را مطرح کرده‌باشند.
در قسمت تعریف واژه‌ها، همه متغیرها باید بدون ابهام بوده و به روشنی و دقت تعریف شوند.
تعریف واژه‌ها باید جامع باشد یعنی تمام منظور پژوهشگر و تحقیق را از آن واژه بیان کند.
تعریف واژه‌ها باید مانع باشد یعنی تمام گونه‌های موجود را در بر بگیرد.
متغیرها باید قابل سنجش باشند.
متغیر و ابزار سنجش آن با هم مغایر نبوده و هماهنگی داشته باشد.
نوع متغیرهای پژوهش باید مشخص شده باشد.
مقیاس سنجش باید متغیرهای پژوهش تعیین شده‌باشد.
نقش متغیر باید در پژوهش معین شده‌باشد.
نوع پژوهش باید امکان دستیابی به داده‌های درخور وجود داشته‌باشد.
نوع پژوهش باید براساس هدف درنظر گرفته شود.
نوع پژوهش باید با زمان اجرای پژوهش هماهنگ باشد
نوع پژوهش باید با نتایج پژوهش همخوانی داشته‌باشد.
روش پژوهش باید کاملا روشن، دقیق و مرحله به مرحله شرح داده شود.
در پروپوزال باید فعل‌ها به زمان آینده بیان شوند
روش پژوهش باید با نوع پژوهش و هدف پژوهش همخوانی و انطباق داشته باشد.
جامعه آماری پژوهش باید دقیقا تعیین شود.
جامعه آماری پژوهش باید با دلیل منطقی تعیین شده باشد.
علت و ملاک انتخاب جامعه آماری باید به روشنی ذکر شود.
روش انتخاب جامعه آماری باید روشن و دقیق باشد
چگونگی انتخاب نمونه و تعیین حجم نمونه صریحا بیان شده‌باشد.
نمونه معرفی شده باید ویژگی‌های جامعه کل را داشته‌باشد.
حدود دقیق محیط پژوهش باید دقیقا مشخص شده باشد.
محدوده محیط پژوهش باید کاملا روشن باشد.
ابراز گردآوری داده‌ها به روشنی توصیف شود.
ابزار گردآوری داده‌ها باید مناسب ترین ابزار باشد.
ابزار گردآوری داده‌ها باید با نوع و روش و هدف پژوهش همخوانی داشته‌باشد.
روش تجزیه و تحلیل داده‌های گردآوری شده به روشنی و دقت بیان شده‌باشد
آزمون‌های آماری انجام شده ذکر شود.
با نوع پژوهش همخوانی داشته باشد به ویژه آزمون‌های آماری انجام شده.
موضوع و محتوای مقالات مطرح شده در قسمت پیشینه تحقیق باید با موضوع، عنوان و محتوای پژوهش رابطه مستقیم داشته‌باشد.
مطالب و مقالات مطرح شده در قسمت پیشینه تحقیق باید براساس تاریخ انتشار و از جدید به قدیم مرتب شده باشند.
مقالات مطرح شده در پژوهش براساس محل انجام پژوهش (داخل یا خارج از ایران) طبقه بندی شوند.
مجلاتی که از آن استفاده شده و به آن استناد می شود از لحاظ علمی باید معتبر باشند.
مدت زمان زیادی از انتشار مقاله‌ها نگذشته باشد.
درصورتی که در انجام پژوهش محدودیت یا اشکالی وجود‌داشت باید شرح داده‌شود.
با وجود همه اشکالات و محدودیت‌ها مراحل پژوهش باید قابل اجرا و انجام باشد.
پژوهش باید مرحله‌بندی شده و مراحل آن بیان شود.
پیش بینی زمان انجام پژوهش باید به درستی صورت گرفته و مناسب با موضوع، نوع و مراحل اجرای پروژه باشد.
زمان مورد نیاز برای هر مرحله مشخص شده باشد و مناسب با همان مرحله باشد.
تاریخ پایان مراحل تحقیق و انجام پروژه تقریبا مشخص باشد.
هزینه‌های هر مرحله به تفکیک نوع در جدول ذکر شود..
ترجیحا از عبارات نامفهوم (مانند سایر موارد، سایر هزینه‌ها، و…، و مواردی از این دست) در درج هزینه‌ها خودداری گردد.
هزینه‌ها باید مناسب با نوع و روش پژوهش باشد.
در انتهای گزارش همه منابعی که مطالعه شده‌اند یا مورد استفاده قرارگرفته اند با روش استاندارد ماخذ گذاری ذکر شوند.
منابع نه زیاد باشد نه کم.
منابعی که در متن به آن ارجاع داده شده در بخش منابع و ماخذ هم به تفصیل و با روش استاندارد وارد شوند.
تمام منابعی که در قسمت منابع و ماخذ ذکر شده اند در داخل متن نیز وجود داشته باشند.
منابع باید به‌روز باشند و ترجیحا کمتر از پنج سال از چاپ آنها گذشته باشد.
در پژوهش علاوه‌بر منابع فارسی از منابع انگلیسی هم استفاده شوند.
منابع مطالعاتی متنوع باشند.
جملات نگارش شده در متن ترجیحا کوتاه باشند.
جملات ابهام نداشته باشند.
پاراگراف‌های متن کوتاه باشند.
مجموعه جملات هر پاراگراف به هم ربط داشته باشند.
نشانه‌های نگارشی به درستی و به موقع درج شود.
وقتی برای اولین بار از یک علامت اختصاری استفاده می کنیم، شکل اصلی را در پاورقی به طور کامل بنویسیم.
شکل لاتین اسامی غیرفارسی در پاورقی درج شود.
جهت نگارش (چپ به راست یا راست به چپ) بسته به زبان مورد نظر در پاورقی رعایت شود.
قلم، سبک و اندازه در تمام متن یا تیترها و … به درستی استفاده شود.
فاصله حاشیه متن تا کناره صفحه استاندارد باشد.
از آوردن اصطلاحاتی که بار عاطفی مثبت یا منفی دارند پرهیز شود.
در بیان اصطلاحات و واژه‌ها ترجیحا و تا حد ممکن از معادل‌های فارسی استفاده شود.
در صورتی که نیاز به کدگذاری مطالب باشد کد انتخابی باید دارای نظم منطقی باشد.
پروپوزال نباید اشتباه ویرایشی، املایی و انشایی داشته باشد.
در متون فارسی اعداد و ارقام به صورت فارسی نوشته شود.
پیش از اولین سوال پرسشنامه مقدمه‌ کوتاهی برای بیان هدف پروژه بیان شود.
در مقدمه حتما بیان شود که پاسخ‌ها محرمانه تلقی می شود.
سوالات پرسشنامه نظم منطقی داشته باشند.
پرسش ها تا جای ممکن بسته و گزینه ای باشند.
یک یا دو سوال اول به صورت سوال باز مطرح شوند و موضوع آنها طوری درنظر گرفته شود که حساسیت برانگیز نباشد.
در هر پرسش، فقط و فقط درباره یک مفهوم سوال شده باشد.
پرسش‌ها بدون ابهام باشند.
زبان و بیان و سطح پرسش‌ها مناسب با جامعه آماری و پاسخگو باشد.
از طرح پرسش‌های حساسیت برانگیز خودداری شود.
از القا کردن جهت و پاسخ، در طراحی پرسش ها خودداری شده باشد.
تعداد سوالات با توجه به میزان وقت پاسخگوها، تنظیم شده باشد.
تا جای ممکن مفاهیم به صورت کمی پرسیده شود.

پایان نامه یا رساله در واقع بیان بسیط و مشروحی از مقدمات، مراحل و نتایج یک کار علمی و پژوهشی انجام شده است که یک یا چند پژوهشگر دانشجو انجام شده است.

در دوره کارشناسی پایان نامه تدوین نمی‌شود اما واحدهایی با عنوان روش تحقیق یا روش نگارش متون علمی وجود دارند که باید گذارنده شوند و درکنار آنها طرح‌های تحقیقاتی نیز انجام می شود. وجود این درس‌ها باعث می‌شود تا دانشجو در دوره لیسانس نیز با روش‌ها و مراحل انجام طرح پژوهشی آشنا شوند.

اما در دوره‌های بالاتر نگارش پایان نامه یا رساله اجباری بوده و بدون ارائه و دفاع از آن دانشجو نمره قبولی و جواز دریافت مدرک و احتمالا رفتن به مقطع بالاتر را کسب نخواهد کرد.

بنابراین باید از دوره کارشناسی دانشجو با نگارش پایان نامه آشنا شود تا در مقاطع بالاتر زمانی که این امر اجباری شد، ارائه رساله یا دفاع از آن کار شاق و طاقت فرسایی به نظر نیاید.

برای نوشتن یک مطلب تخصصی مانند پایان‌نامه، کتاب، مقاله و … علاوه بر اینکه باید بر موضوع نوشته تسلط کافی داشت، باید بر نگارش روان فارسی و اصول ویرایشی و همچنین روش نگارش خاص آن مسلط بود. به عنوان مثال برای نوشتن یک کتاب هم باید بر موضوع کتاب مسلط بود، هم اصول نگارش را به درستی دانست و هم اصول و ضوابط مربوط به چاپ کتاب را رعایت کرد. این مساله برای پایان‌نامه نیز صدق می‌کند. متن پایان‌نامه باید به فصول زیر تقسیم شود:

صفحه‌های اولیه شامل شناسنامه کار، تقدیر و تشکر و….

فصل اول: معرفی پژوهش
فصل دوم: ادبیات مربوط به موضوع
فصل سوم: مراحل انجام کار
فصل چهارم: یافته های تحقیق
فصل پنجم: تحلیل داده‌ها، بحث و نتیجه‌گیری
فصل ششم: خلاصه
منابع و ماخذ
پیوست‌ها

مشخصات چکیده:

دقیق باشد.
مرتبط باشد.
منطقی باشد.
اطلاعاتی بیشتر از متن اصلی نداشته باشد و در واقع بازتابی از نوشته اصلی باشد.
قابل فهم باشد.
زمان فعل‌ها گذشته یا مجهول باشد.
جملات آن مفهوم باشد.
جملات آن موجز باشد.
جملات کوتاه اما کامل باشد.
زبان نوشته‌ها قابل فهم باشد.
از علائم اختصاری به درستی استفاده شود.
اشتباه نگارشی نداشته باشد.

ویژگی‌های فصل اول

بعد از چکیده، فصول اصلی شروع می شوند که صفحه اول آن با شماره گذاری ۱ خواهد بود، ولی بر روی آن نوشته نمی شود.

مقدمه به‌عنوان نقشۀ راه پایان‌نامه است، بدین معنا که هم پژوهشگر و هم مخاطبین قادرند بعد از خواندن مقدمه بدانند که پایان‌نامۀ مورد نظر چه مسیری را قرار است بپیماید.

این فصل به معرفی پژوهش می پردازد. حداقل محورهایی که لازم است مطرح شود به شرح زیر است:

شماره صفحه اول آن ۱ است.
به معرفی پژوهش می پردازد.
در ابتدا یک مقدمه کوتاه دارد.
به بیان مساله می پردازد.
به بیان اهمیت انجام پژوهش می پردازد.
به بیان وجه تفاوت و تمایز تحقیق با تحقیقات پیشین می پردازد
به بیان اهداف تحقیق می پردازد.
به بیان فرضیه‌ها می پردازد.
به بیان سوالات آزمون می پردازد
نشان دهنده‌ی دامنه پژوهش می باشد.
نشان‌دهنده امکانات و محدودیت‌های تحقیق است.
همه مفاهیم تعریف شده است.
زمان افعال گذشته است.
توالی منطقی مطالب رعایت شود. از طریق کدگذاری عددی یا الفبایی می توان به یک توالی منطقی دست‌یافت.

ویژگی‌های فصل دوم

پژوهشگر باید تعداد بسیار زیادی از منابع شامل مقالات و کتب را خوانده و هم خلاصۀ آنها و هم ارتباط پژوهش خود را با آنها بیان کند. این کار باید به صورت دقیق و خلاصه انجام شود که معمولاً حدود ۳۰ صفحه از پایان‌نامه را به خود اختصاص می‌دهد.

حتما دارای ادبیات تحقیق باشد. در این بخش باید پژوهش‌های گذشته با موضوع مشترک بیان شود.
مطالب باید به ترتیب زمانی بیان شود
مطالب باید مستند باشد.
حتما مفاهیم اولیه و بنیادین تحقیق بیان شود.
پژوهش‌های داخل و خارج کشور در این بخش مطرح می شود.
ابتدا پژوهش‌های داخلی و سپس خارجی درج می شوند.
مطالب از جدید به قدیم درج می شود.

چارچوب نظری به مفاهیمی گفته می‌شود که به نوعی با هم ارتباط مشترک دارند، اطلاق می‌شود.

فصل دوم دارای بخش‌های زیر است:

مقدمه
بررسی متون، نظریه ها و تاریخچه
بررسی تحقیقات گذشته در ایران
بررسی تحقیقات گذشته در سایر کشورهای جهان

ویژگی فصل سوم

فصل سوم پایان‌نامه‌ها غالباً فصلی است که اکثر داوران و اساتید راهنما آن را در اولویت بررسی قرار می‌دهند. گذشته از سبک خوب نگارشی و انتخاب واژه‌های مناسب، قسمت‌های مورد انتظار در فصل سوم پایان‌نامه‌ها که در اغلب پایان‌نامه‌ها هم به چشم می‌خورند عبارتند از: ابزار گردآوری داده‌ها، نمونۀ مورد مطالعه، روش نمونه‌گیری، شیوۀ تجزیه و تحلیل داده‌ها، شیوه‌های طراحی پرسشنامه‌ها، مشاهده‌ها، مصاحبه‌ها و غیره، شاخص‌های روائی و پایائی ابزار پژوهش و غیره.

فصل سوم دارای بخش‌های زیر است:

مقدمه
مشخص شدن جامعه پژوهش
مشخص شدن نمونه پژوهش
مشخص شدن نوع پژوهش
مشخص شدن ابزار پژوهش
تعیین روایی و پایایی ابزار پژوهش
مشخص شدن ابزار جمع آوری داده‌ها
مشخص شدن روش تحلیل داده‌ها
ملاحظات اخلاقی

ویژگی فصل چهارم

از فصل چهارم به عنوان یافته‌های پژوهش یا یافته‌های پژوهش یا … نام برده می شود.

عبارتند از اطلاعاتی که بعد از تحلیل داده‌های جمع‌آوری شده حاصل می‌شوند.

در مقدمه این فصل درباره نمودارها و جداول درج شده و تعداد آنها توضیح داده‌ می‌شود.
جداول و نمودارها که بعد از هرکدام توضیح داده می‌شود.
نمودارها و توضیحات باید درباره سوالات و فرضیات تحقیق باشد.

ویژگی فصل پنجم:

این فصل به شرح یافته‌های تحقیق مربوط می شود.

این فصل معمولاً با بیان خلاصه‌ای از فصل سوم و چهارم آغاز می‌شود و بعد از بحث و تبیین یافته‌ها، با ارائۀ پیشنهادهایی برای پژوهش‌های بعدی و کاربردهای عملی نتایح حاصله پایان می‌پذیرد. معمولاً بین ۸ الی ۱۰ صفحه کفایت خواهد کرد اما برخی پایان‌نامه و رساله‌های دکتری بیش از این هم به فصل پنجم اختصاص می‌دهند.

این فصل دارای سه بخش مجزاست. در این فصل تنها یافته‌های محقق توضیح داده می‌شود. بنابراین قاطعانه باید گفت در این فصل ارجا نداریم. در این بخش داریم:

مقدمه
تحلیل یافته های پژوهش
بحث و تفسیر نتایج
بررسی نتایج تحقیقات مشابه
پیشنهادات

ویژگی‌ فصل ششم

این فصل به توضیح و تحلیل داده‌ها می پردازد. در این فصل به مساله و سوالات تحقیق پاسخ داده می‌شود و یا درباره رد یا تایید فرضیه نتیجه‌گیری می شود.

برای رد یا تایید فرضیه می توان از روش تحلیل توصیفی (طبقه بندی داده ها و رسم نمودارها و توصیف شرایط)، تحلیل مقایسه‌ای (‌مقایسه‌ی داده‌های توصیفی باهم و نتیجه‌گیری از آن)، تحلیل علی (بررسی روابط علی و معلولی بین متغیرهای مستقل و وابسته) استفاده کرد.

در این فصل و هنگام تحلیل داده‌ها روابط علی یا کاذب، مستقیم یا غیر مستقیم و … بین عناصر و متغیرهای پژوهش نشان داده‌‌ می‌شود.

همچنین الگوهای پیش‌بینی نشده و نتایجی که از پیش برای دستیابی و بررسی آنها برنامه ریزی نشده‌است نیز در این بخش مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرد. این الگوها گاهی نتایج تحقیق را تحت الشعاع قرار می‌دهند.

گاهی حتی روابط علی و معلولی بین یافته‌ها و الگوهای پیش‌بینی شده نیز ضعیف‌تر یا قوی‌تر از حد پیش‌بینی شده است. و در این فصل با تجزیه و تحلیل داده‌ها مشخص می شوند.

درپایان و در بخش دوم فصل ششم به بحث و نتیجه گیری پرداخته‌می شود. در این قسمت به تفسیر یافته‌های تحقیق و مقایسه‌ی آن با نتایج تحقیقات مشابه دیگران مشخص می‌شود که چقدر نتایج به‌دست آمده مشابه یا متفاوت است. و سپس با توجه به نتایج یافته‌ها الگو و پیشنهاد تحقیقات بعدی ارائه شده و پیشنهاد می‌شود.

روش دلفی:

برای بررسی متغیرهایی که نمی توان با روش کمی آنها بررسی کرد از روشی به نام روش دلفی استفاده می‌شود. این روش به‌ویژه در پژوهش‌های علوم اجتماعی بسیار استفاده می شود. این روش زمانی که داده های کافی هم وجود نداشته باشد نیز بسیار کاربرد دارد.

در روش دلفی ابتدا الگو تحقیق را مشخص می‌شود. سپس پرسشنامه تنظیم می‌گردد و در پایان پرسشنامه به همراه توضیحات مختصر درباره طرح برای مخاطبین که از بین افراد متخصص انتخاب شده اند، ارسال می‌شود. برای این کار افرادی مناسب هستند که کاملا با معیارهای تحقیق و موضوع آن همخوان باشند. به عنوان مثال رشته تحصیلی مرتبط، تجربه کاری مرتبط، تحقیقات در زمینه موضوع مورد بررسی و مهمتر از همه علاقه و تمایل به همکاری در پروژه است. تعداد افراد شرکت کننده بین ۱۵ تا ۵۰ نفر است.

پس از ارسال پرسشنامه و دریافت پاسخ درصورتی که پاسخ‌ها پراکنده بود مرحله دوم آغاز می شود. به این ترتیب که پرسشنامه براساس نتایج اولیه به دست آمده بازبینی شده و دوباره به همان افراد تحویل داده می‌شود. این‌کار ۲ تا ده مرتبه تکرار می شود اما پاسخ‌دهی بیش از سه بار برای پاسخگویان کسل‌کننده است و به نظر می آید پس از آن از پاسخ دادن امتناع می ورزند. اما آنچه مسلم است باید کار تازمانی که به نتیجه برسد ادامه پیدا کند. یعنی تا زمانی که بیش از ۵۰ و ترجیحا ۷۵ درصد پاسخ‌ها یکسان باشند.

ویژگی‌های فصل آخر

این فصل خلاصه نتایج نیز نامیده می‌شود. این فصل شامل محتوای زیر است:

نتایج حاصل از پژوهش مختصرا بیان می‌شود.
پیشنهادها و نقطه نظرات با نثر روان و زیبا به سازمان، نهاد، پژوهشگران و خوانندگان پژوهش ارائه شود. (در این بخش نیازی به ارائه سند و مدرک نیست.)
پیشنهادات برای موضوع تحقیقات آتی در این بخش ارائه می شود.
پیوست

در این بخش همه پیوست ها و ضمایمی در پژوهش از آن استفاده شده است به ترتیب شماره‌های ارجاع درج می‌شود. این منابع ممکن است در متن به طور کامل ذکر شود یا بنا به دلایلی مختصرا ماخذ گذاری شود اما در پایان پژوهش همه منابع بدون کم و کاست باید به ترتیب ذکر شود. علاوه برآن پرسشنامه‌ها، چک‌لیست‌ها، نمودارها‌، بخش‌نامه‌ها و … نیز دقیق و کامل درج شود.

دفاع:

برای دفاع از رساله یا پایان‌نامه باید:

قبل از تاریخ دفاع یک جلسه شبه دفاع داشت. این جلسه می تواند در جمع دوستان، جلوی آینه یا دوربین انجام شود.
یک ساعت قبل از شروع دفاع فایل کامپیوتری روی سیستم محل باز و اجرا شود تا درصورت بروز خطا یا مشکل فرصت کافی برای حل مساله وجود داشته باشد.
از فایل نهایی یک پرینت تهیه شود تا در صورتی که امکان استفاده از تجهیزات کامپیوتری (خراب شدن کامپیوتر، قطع برق، از بین رفتن فایل به هر دلیلی) وجود نداشت بتوان دفاع را انجام داد.
به محتوای رساله مسلط بود

پایان نامه مربوط به دوره کارشناسی ارشد و رساله مربوط به مقطع دکتری می باشد.
در پایان‌نامه (‌کارشناسی ارشد) آشنایی با پژوهش علمی کافیست اما در رساله (دکتری) پژوهشگر باید بر روش تحقیق علمی مسلط باشد و بتواند مستقل عمل کند.
مسلما رساله دکتری باید قوی‌تر‌، عمیق‌تر، خلاقانه‌تر و کارآمدآآمدتر از از پایان‌نامه کارشناسی ارشد باشد.

برای نگارش رساله یا پایان نامه باید:

آرام بود.
منظم بود. برای هر فصل از پایان نامه یا رساله دکتری پوشه جداگانه ای داشت.
نترسید. فرض برآن باشد که پایان‌نامه در دست نگارش بدترین نوع پایان نامه است اما برای همان هم تلاش کرد.
منطقی بود.
از افراد دانا و مسلط به موضوع و حوزه مطالعاتی کمک گرفت.
مقاله را به صورت single space نوشت.
کار نکردن زمان خستگی مفرط
بهتر است کار از مهمترین و از طرفی ساده‌ترین بخش کار شروع شود که تا پایان کار انگیزه و نشاط کافی وجودداشته باشد.
پروپوزال باید بر اساس اصول نگارش پروپوزال تهیه و تنظیم شود.
جداول و نمودارها در مرحله اول به صورت دست نویس آماده شود.
پس از هر جدول مطالبی درباره آن و زیر آن درج شود.
مسایل به صورت روان و روشن و سلیس بیان شود.
ادبیات تحقیق و کتب و رساله‌های مرتبط را قبل از شروع کار مطالعه شود.
رساله باید حتما فهرست داشته‌باشد.
نتایج و پیشنهادات واقعی و نظر نویسنده باشد
در نگارش رساله یا پایان‌نامه نویسنده (دانشجو) تنهاست و باید به تنهایی به همه امور می پردازد اما کارشناسان موسسه خوارزمی همواره در کنار او بوده و یاری‌گر وی در تمام مراحل نگارش هستند.
تماس با استاد راهنما و استفاده از رهنمون‌های وی می‌تواند کمک شایانی به نگارش پایان‌نامه کند.
پس از اتمام هر فصل و رعایت نظرات استاد راهنما بهتر است متن آن فصل را در اختیار استاد مشاور قرار داده شود تا نظرات ایشان هم در آن لحاظ شود
مقررات و دستورالعمل‌های نگارش پایان‌نامه یا رساله در دانشکده مربوطه دریافت و از آن پیروی شود
جدول زمانی انجام مراحل کار تهیه شود.
سوابق کار و برگه‌های مربوط به کار حفظ شود.
اصول اولیه نگارش پایان‌نامه و رساله اعم از قلم، اندازه و … رعایت شود.

برای تحلیل داده‌های پایان‌نامه چند گام باید برداشته می شود:

۱- خوشه‌بندی فرضیات و سوالات تحقیق

برای اینکه بتوان موضوع پژوهش را بهتر و راحت‌تر بررسی کرد، باید به بررسی سوالات و فرضیات تحقیق پرداخت. ریزکردن و خردکردن سوالات و فرضیات یکی از بهترین اقداماتی است که می توان انجام داد. وقتی واژگان کلیدی تحقیق، فرضیات و سوالات آن به واژه ها و عبارات و مفاهیم ریزتر تبدیل شوند، درواقع عمل خوشه سازی و یا خوشه بندی صورت گرفته است. حال می توان با بررسی رابطه این عبارات خوشه بندی شده به مطالعه و نتیجه گیری پرداخت.

۲- تهیه سوالات پژوهش

با خردشدن مفاهیم و خوشه بندی آنها می توان پرسش‌های تحقیق را تهیه کرد. تعداد پرسش‌ها با توجه به نوع و روش تحقیق بستگی دارد، اما آنچه که اهمیت دارد این است که سوالات درنهایت باید فرضیات و سوالات تحقیق را مورد آزمون قرار دهد.

۳- جمع آوری اطلاعات مورد نیاز (داده‌ها)

پس از تهیه و تنظیم و احتمالا چاپ سوالات، با کمک نیروی انسانی به عنوان پرسشگر و یا توسط خود محقق پرسش‌های پرسش‌نامه از جامعه‌ی آماری پرسیده می شود و یا سوالات تهیه شده توسط خود پرسشگر با مشاهده عناصر جامعه ی آماری پاسخ داده می شود. و درنهایت اطلاعات مورد نیاز جمع آوری می شود.

۴- طبقه بندی اطلاعات به‌دست آمده

پس از جمع‌آوری داده‌ها باید نتایج به دست آمده بررسی شود. برای این‌کار داده‌های به‌دست آمده باید دسته‌بندی و طبقه‌بندی شوند تا داده‌ها از حالت پراکنده خارج شده و بتوان آنها را باهم مقایسه کرد و به نتیجه رسید.

برای این کار یک جدول تهیه می‌شود که تعداد سطرهای آن به اندازه تعداد پاسخگویان و تعداد ستون‌های آن به تعداد سوالات می‌باشد. به عنوان مثال اگر ۳۰ پاسخگو داشته باشیم تعداد سطرهای جدول ۳۰ و اگر ۱۰۰ سوال داشته باشیم تعداد ستون‌های جدول ۱۰۰ می شود. حال در جدول در روبه‌روی نام پاسخگو یا شماره پرسشنامه پرشده توسط پاسخگو، جواب داده شده علامت زده می شود.

۵- تحلیل داده ها

آخرین قدم تحلیل داده هاست. ابتدا پاسخ‌های هر سوال را باهم و در کنار سایر پاسخ‌ها بررسی می کنیم و از رابطه موجود بین آنها رابطه‌ی بین فرضیات و سوالات تحقیق به دست می آوریم. و با انجام آزمون های متعدد به تحلیل کمی و کیفی پژوهش انجام شده می پردازیم.

پس از این مرحله به سوالات تحقیق پاسخ داده می شود و فرضیات آن رد یا قبول می شوند.

  • صفحه عنوان
  • اطلاعات مربوط به دانشجو (پژوهشگر)
  • اطلاعات مربوط به استاد (اساتید) راهنما
  • اطلاعات مربوط به استاد (اساتید) مشاور
  • اطلاعات مربوط به پایان‌نامه
  • بیان مسئله
  • سوابق مربوط (پیشینه پژوهش)
  • اهداف تحقیق
  • پرسش‌ها و یا فرضیه‌های تحقیق
  • نام بهره‌وران در صورت داشتن هدف کاربردی
  • جنبه نوآوری و جدید بودن تحقیق/li>
  • روش تحقیق (شامل نوع، جامعه و نمونه تحقیق)
  • روش گردآوری داده‌ها
  • ابزار گردآوری داده‌ها
  • روش تجزیه و تحلیل داده‌ها
  • فهرست منابع و مأخذ (فارسی و غیرفارسی) مورد استفاده در پروپوزال
  • هزینه‌های تحقیق پایان‌نامه
  • تأییدات استاد راهنما و مشاور
  • نظر کمیته تخصصی گروه
  • تأییدات نهایی
  • نظر شورای پژوهشی دانشگاه